BHXH bắt buộc với giám đốc TNHH một thành viên: Quy định mới từ 1/7/2025 và cách xử lý

Trong số những thay đổi pháp lý ảnh hưởng trực tiếp đến doanh nghiệp một người, quy định về bảo hiểm xã hội (BHXH) từ giữa 2025 là thay đổi ít được nói đến nhất nhưng tác động rộng nhất: giám đốc công ty TNHH một thành viên — kể cả khi không nhận lương — nay thuộc diện tham gia BHXH bắt buộc.

Bài viết này giải thích quy định, mức đóng thực tế, và các phương án xử lý hợp lý cho chủ OPC.

Quy định mới nói gì?

Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (có hiệu lực từ 1/7/2025) mở rộng đáng kể nhóm đối tượng tham gia BHXH bắt buộc. Trong đó, điểm ảnh hưởng trực tiếp đến chủ OPC: người quản lý doanh nghiệp, người đại diện pháp luật của doanh nghiệp thuộc diện bắt buộc tham gia BHXH — ngay cả khi họ không ký hợp đồng lao động hoặc không hưởng lương từ chính công ty đó.

Trước đây, chủ công ty TNHH một thành viên không nhận lương thường nằm ngoài diện BHXH bắt buộc. Từ 1/7/2025, "vùng xám" đó đóng lại. Nếu bạn là giám đốc kiêm chủ sở hữu công ty TNHH một thành viên, bạn thuộc diện phải tham gia.

Mức đóng thực tế là bao nhiêu?

BHXH bắt buộc được tính trên mức tiền lương làm căn cứ đóng do doanh nghiệp đăng ký (không thấp hơn mức tham chiếu theo quy định). Tổng tỷ lệ đóng BHXH, BHYT, BHTN hiện hành khoảng 32% trên lương đóng, trong đó:

• Người lao động (tức bạn) đóng khoảng 10,5% (BHXH 8%, BHYT 1,5%, BHTN 1%)
• Doanh nghiệp (cũng là bạn) đóng khoảng 21,5% (BHXH 17%, BHYT 3%, BHTN 0,5%, BHTNLĐ-BNN 0,5%)

Với doanh nghiệp một người, cả hai phần thực chất đều từ một túi tiền. Ví dụ đăng ký mức lương đóng ở ngưỡng tối thiểu vùng (khoảng 5 triệu đồng/tháng tùy vùng và thời điểm), tổng chi phí BHXH khoảng 1,6 triệu/tháng, tức gần 20 triệu/năm.

Nhìn từ góc độ khác: Bạn nhận được gì?

Dễ dàng nhìn BHXH như "khoản phí bắt buộc", nhưng với người làm tự do — nhóm không có ai lo phúc lợi — đây thực ra là tấm đệm an toàn đáng giá:

• Hưu trí: Tích lũy thời gian đóng để hưởng lương hưu. Người tự kinh doanh không đóng BHXH đến tuổi già hoàn toàn trông chờ vào tiết kiệm cá nhân.
• BHYT: Thẻ bảo hiểm y tế đi kèm — chi trả phần lớn chi phí khám chữa bệnh. Một lần nằm viện không bảo hiểm có thể tốn hơn nhiều năm đóng BHXH.
• Ốm đau, thai sản, tai nạn lao động: Các chế độ chi trả khi bạn không thể làm việc — rủi ro lớn nhất của người làm một mình, vì không có ai "thay ca".

Ba phương án tuân thủ cho chủ OPC

Phương án 1 — Đăng ký mức lương đóng tối thiểu. Hợp pháp miễn là không thấp hơn mức lương tối thiểu vùng. Chi phí thấp nhất, phù hợp giai đoạn đầu doanh thu chưa ổn định. Nhược điểm: chế độ hưu trí, ốm đau tính theo lương đóng nên cũng ở mức tối thiểu.

Phương án 2 — Đóng theo lương thực nhận. Nếu bạn trả lương cho mình 20 triệu/tháng, đóng BHXH trên 20 triệu. Chi phí cao hơn nhưng chế độ tương xứng, và lương + BHXH đều là chi phí hợp lệ được trừ khi tính thuế TNDN.

Phương án 3 — Kết hợp BHXH tối thiểu + bảo hiểm tư nhân. Đóng BHXH ở mức nền để tuân thủ pháp luật, đồng thời mua bảo hiểm sức khỏe/hưu trí tư nhân cho phần chênh lệch. Nhiều chủ OPC chọn hướng này vì linh hoạt hơn.

Thủ tục thực hiện

1. Đăng ký tham gia BHXH lần đầu tại cơ quan BHXH quận/huyện nơi doanh nghiệp đặt trụ sở (nhiều nơi hỗ trợ nộp online qua Cổng dịch vụ công BHXH Việt Nam).
2. Kê khai người tham gia: chính bạn — giám đốc/người đại diện pháp luật.
3. Đóng hàng tháng qua tài khoản ngân hàng doanh nghiệp.
4. Cập nhật khi có thay đổi mức lương đóng hoặc thông tin doanh nghiệp.

Lưu ý: nếu bạn đang đi làm thuê ở công ty khác và đã đóng BHXH ở đó, hãy trao đổi với cơ quan BHXH về trường hợp cụ thể — quy định về đóng nhiều nơi có hướng dẫn riêng.

Rủi ro nếu "lơ" quy định

Trốn đóng BHXH bắt buộc bị xử phạt hành chính theo Nghị định về xử phạt vi phạm hành chính trong lĩnh vực lao động, đồng thời bị truy thu toàn bộ khoản chưa đóng kèm lãi chậm nộp. Với doanh nghiệp một người, "công ty" và "bạn" là một — khoản phạt của công ty là tiền của bạn.

Kết

Quy định BHXH mới làm tăng chi phí vận hành của OPC khoảng vài triệu đồng mỗi tháng ở mức tối thiểu — con số cần tính vào mô hình tài chính ngay từ đầu. Nhưng đổi lại, người làm một mình lần đầu tiên được đưa vào hệ thống an sinh chính thức: có lương hưu đang tích lũy, có thẻ BHYT, có chế độ khi ốm đau. Với một lựa chọn nghề nghiệp vốn "không ai lo", đó là món hời dài hạn.

---

Bài viết mang tính tham khảo, tổng hợp từ Luật Bảo hiểm xã hội 2024 (hiệu lực 1/7/2025) và các nghị định hướng dẫn. Mức đóng và ngưỡng lương tối thiểu vùng thay đổi theo thời điểm — hãy kiểm tra với cơ quan BHXH địa phương hoặc kế toán trước khi quyết định.